فشار خون

فشار خون، به مقدار فشاری گفته می‌شود که توسط خون در جریان، به دیوارهٔ رگ‌ها وارد می‌آید و یکی از علائم حیاتی است. فشار یک مفهوم فیزیکی است، مقصود از فشار اشاره به «قدرت» یک مایع متحرک است. فشار خون در نواحی نزدیک قلب، بیشتر و نسبت فاصله گرفتن از قلب کم تر می‌شود.

فشار خون با جریان یافتن به شاهرگ‌ها و به رگ‌ها کم می‌شود. اصولاً فشارخون در بخش‌های مختلف سیستم گردش خون متفاوت است. معمول‌ترین روش اندازه‌گیری فشار خون به‌وسیله فشارسنج است که با استفاده از ارتفاع جیوه برای اندازه‌گیری فشار خون در حال چرخش در رگ‌ها استفاده می‌کند. با این‌که خیلی از فشارسنج‌های فعلی دیگر از جیوه استفاده نمی‌کنند، فشار خون هنوز در تمام دنیا با mmHg یا میلی‌متر جیوه اندازه‌گیری می‌شود.

داروهای کاهنده‌ی فشار خون

داروهای کاهندهٔ فشارخون به داروهایی گفته می‌شود که برای درمان فشارخون به‌کار می‌رود.

با توجه به مکانیسم‌های مختلفِ افزایش فشارخون، داروهای مقابله با افزایش فشارخون به چهار دستهٔ کلی تقسیم می‌شوند:

  1. انواع دیورتیک‌ها، مانند تیازیدها، فورزماید و اسپیرونولاکتون
  2. بلوک‌کننده‌های سمپاتیک، مانند داروهای بلوک‌کنندهٔ بتا (آتنولول) یا آلفابلوکرها (پرازوسین)
  3. مهارکننده‌های آنزیم مبدل آنژیوتانسین، مانند انالاپریل یا بلوک‌کننده‌های آنژیوتانسین، مانند لوزارتان.
  4. شل‌کننده‌های عروق، مانند بلوک‌کنندهٔ کانال کلسیم (نیفدیپین) و نیتروپروساید سدیم

گیاهان زیر همه باعث کاهش فشار خون می‌شوند:

عصاره سیر:عصاره سیر به دلیل داشتن اثرات شبه پروستاگلاندینی سبب کاهش مقاومت عروق، وازودیلاسیون عروق محیطی و در نتیجه کاهش فشار خون می‌شود. به نظر می‌رسد عصاره سیر با القای هایپرپلاریزاسیون، باز شدن کانال‌های پتاسیم و بسته شدن کانال‌های کلسیم سبب گشاد شدن عروق محیطی شده و نهایتاً فشار خون را کاهش می‌دهد. عصاره این گیاه با افزایش تولید نیتریک اکسید موجب گشاد شدن عروق و کاهش فشار خون می‌گردد.

گروه‌های فنولی موجود در این عصاره مانند γ-Glutamylcysteine سبب مهار وابسته به دوز آنزیم Angiotensin Converting Enzyme) ACE) و کاهش فشار خون می‌شوند. توانایی سیر در کاهش فشار خون ممکن است به دلیل داشتن ترکیبات شیمیایی آدنوزینی یا توانایی آن در مهار آنزیم آدنوزین دآمیناز (آنزیم تخریب‌کننده آدنوزین به اینوزین) و در نتیجه تقویت اثرات آدنوزین بر قلب باشد. آدنوزین از مسیرهای متعددی از قبیل بهبود جریان بافتی و اثرات ضد التهابی موجب کاهش آسیب ایسکمی بر قلب می‌شود.

قطره خوراکی لیموترش: ترکیبات ترپنی موجود در اسانس لیموترش از جمله لیمونن سبب کاهش فشار خون می‌شوند. لیمونن و متابولیتهای آن خاصیت گشاد کنندگی عروق داشته و از این طریق نیز سبب کاهش فشار خون می‌شوند. تغییرات اکسیداتیو “LDL” توسط رادیکال‌های آزاد رویداد مهم اولیه در پاتوژنز آترواسکلروز است. اسانس لیموترش با داشتن ترکیباتی مانند سیترال، لیمونن و لینالول فعالیت آنتی اکسیدانی داشته و از این رو با جلوگیری از اکسیداسیون “LDL” از تشکیل پلاک در دیواره عروق و در نتیجه از بروز بیماری های قلبی عروقی و فشار خون جلوگیری می‌نماید.

عنّاب (jujube)
گنه تلخه،
برگ زیتون،
شاه‌توت،
سرخ ولیک،
دُم آلبالو و دم گیلاس: این دو به‌عنوان دیورتیک و ادرارآور هم مطرح هستند.
سیاه‌دانه
چای ترش
چای سبز

گیاهان زیر نیز باعث افزایش فشار خون می‌شوند:

شیرین‌بیان: افزایش‌دهندهٔ فشارخون است. موادی دارد که خاصیت مینرالوکورتیکوئیدی دارند و نگهدارندهٔ آب و املاح در بدن هستند. در گذشته، پیش از مسافرت‌های طولانی به شترها شیرین‌بیان می‌دادند تا آب و املاح در بدن آن‌ها باقی بماند. از شیرین‌بیان در درمان زخم معده هم استفاده می‌شود، زیرا طبیعت گرم دارد.
گل گاوزبان (Bourrache): با تحقیقات جدید صورت گرفته گل گاوزبان باعث افزایش فشار خون می‌شود و مصرف آن برای مبتلایان به فشار خون خطرناک است.

دستگاه اندازه گیری فشار خون

از این دستگاه در پزشکی برای اندازه گیری فشار خون بیمار استفاده می‌شود و یکی از اقلام ضروری برای معاینه اولیه بیمار می باشد.

 

دستگاه فشار سنج

کاربرد های دیگر فشار سنج و استفاده برای جلوگیری از خونریزی

از بازوبند فشارخون نیز می‌توان برای جلوگیری از خونریزی سرخرگیِ دست یا پا به‌جای شریان‌بند استفاده کرد. بازوبند را کمی بالاتر از محل زخم (بین زخم و قلب) قرار دهید و تا حدی آن را باد کنید که خونریزی را متوقف کند. معمولاً میزان فشار لازم برای این کار در افرادی که فشارخون طبیعی دارند mmHg ۱۵۰ (میلیمتر جیوه) است.

پس از کنترل خونریزی، پانسمان روی زخم را برندارید. بازوبند را می‌توانید به مدت ۳۰ دقیقه یا بیشتر هم در محل نگه دارید. فقط باید کاملاً مراقب باشید که در این حین، فشار بازوبند کم نشود. استفاده از این وسیله احتمالاً تنها راه کنترل خونریزی در مصدومینی است که در وسیلهٔ نقلیهٔ له‌شده و تصادفی گیر کرده‌اند. از این وسیله نیز می‌توان پس از کاربرد پانسمان فشاردهنده استفاده کرد.

فشار سنج انوع گوناگونی دارد مانند:

  1. فشار سنج عقربه ای:
    بعضی از دستگاه‌های فشارسنج عقربه‌ای هستند. فشارسنج عقربه‌ای وسیله‌ای است فنردار که با استفاده از فشار هوا عقربه‌ای را روی صفحهٔ مدرّجی حرکت می‌دهد که هر درجهٔ آن نشانگر یک میلیمتر جیوه است. این نوع فشارسنج ارزان و حملش نسبت به نوع جیوه‌ای راحت‌تر است.
  2. فشارسنج جیوه‌ای:
    این نوع فشارسنج مهمترین استاندارد اندازه‌گیری فشارخون شناخته می‌شود. در این دستگاه‌ها، یک ستون جیوه مثل دستگاه دماسنج وجود دارد که فشار را نشان می‌دهد. احتمالِ درست کار نکردن این دستگاه خیلی کم است. ستون جیوه تنها چیزی است که در آن حرکت می‌کند. هنگام خواندن فشار، باید به اعدادی دقت شود که در دو طرف ستون جیوه ارائه شده‌اند. بااین‌حال، استفاده از فشارسنج جیوه‌ای رو به کاهش است، چون جیوه سمّی است و می‌تواند محیط را آلوده کند.
  3. فشارسنج دیجیتال:
    فشارسنج های دیجیتال به دو مدل مچی و بازوئی تقسیم می شوند، از نظر دقت فشارسنج های بازوئی گزینه بهتری هستند. ازآنجاکه در موارد نادر دستگاه‌های دیجیتالی و خودکار فشارخون را اشتباه محاسبه می‌کنند، همیشه ترجیح داده می‌شود که از فشارسنج جیوه‌ای استفاده شود و استفاده از دستگاه‌های دیجیتالی تنها برای بیمارانی توصیه می‌شود که توانایی استفاده از این وسایل استاندارد را ندارند.

 

دستگاه فشار سنج دیجیتالی

برای مطالعه پیشنهاد میکنیم:

  1. پزشکی با قانون بوعلی سینا

پزشکی با قانون ابوعلی سینا

پزشکی با قانون ابوعلی سینا

کتاب قانون یا قانون در طب بوعلی سینا نزدیک به هفتصد سال است که در دانشگاه های اروپایی تدریس می‌شود. این کتاب مهم ترین و مفصل ترین کتاب ابوعلی سینا در زمینه طب می باشد و معتبرترین کتاب طب در دوران طب قدیم محسوب می‌شود. این کتاب در ابتدا به زبان عربی نوشته شده و صدها سال به این زبان تدریس می شده است.

نظامی عروضی در کتاب چهار مقاله گفته‌است که اگر بقراط و جالینوس زنده شوند روا بُوَد که پیشِ این کتاب سجده کنند. او به نقل از قدما روایت می‌کند که «طبیبی مجلد اول از قانون بدانسته‌باشد و سن او به اربعین [یعنی چهل سال] کشد، اهل اعتماد بُوَد».

قانون بوعلی سینا

 

کتاب قانون را ژراردوی کرمونایی در سال ۱۱۸۷ میلادی به لاتین برگرداند. پیش از آن، این کتاب را به فرمان اسقف اعظم تولدو، ریموند، در ۱۱۵۱ میلادی به لاتینی ترجمه کرده‌بودند. آندرئا آلپاکو در سال ۱۵۲۰ یا ۱۵۲۱ م اثر بوعلی را به لاتینی برگرداند. قانون در نیمهٔ آخر قرن پانزدهم میلادی، شانزده بار، و در قرن شانزدهم میلادی، بیش از بیست بار تجدید چاپ شد.

ترجمهٔ عبری کتاب مذکور را یوسف لورکی در سال ۱۴۹۱ م در ناپل انجام داد و در همان‌جا منتشر شد. کتاب قانون را ملا فتح‌الله فخرالدین شیرازی در ۱۳۰۶ ق به فارسی برگرداند، و این ترجمه در لکهنو چاپ شد. ترجمه‌ای دیگر نیز از مترجمی نامعلوم منتشر شده‌است.

از ترجمه‌ها و پژوهش‌های متأخر نیز می‌توان به نمونه‌هایی اشاره کرد:

۱. ترجمهٔ کتاب اول قانون از کامرون گرونر
۲. ترجمهٔ قسمت «تشریح‌الاعضاء» از پ. دوکنینگ. وی مبحث مربوط به کلیه و مثانه را ترجمه کرده‌است.
۳. ترجمهٔ فن سوم از کتاب سوم توسط هیرشبرگ و لیپر، دربارهٔ بیماری‌های چشم در سال ۱۹۰۲ م در آلمان منتشر شد.
۴. ترجمهٔ کتاب پنجم از زونت هایمر
۵. ترجمهٔ قانون به فارسی از عبدالرحمن شرفکندی (هَژار)
۶. ترجمهٔ بخش «تشریح» از کوپینگ در سال ۱۹۰۰ م به فرانسه.

 

قانون بوعلی سینا

قانون فی الطّبّ در سه مرحله نوشته شده‌است

  • نخست در گرگانج در حدود سال ۴۰۳ ق
  • بخش دوم در ری در حدود ۴۰۵ ق
  • بخش سوم در همدان و اصفهان بین سال‌های ۴۰۵ و ۴۱۴ ق

کتاب قانون را بزرگترین سند پزشکیِ جالینوسی می‌دانند، ولی مسائل نظریِ ارسطویی بر این اثر ارزشمند مسلط است. بوعلی در تشریح به ارسطو استناد می‌کرد. وی مبانی کلی طب را برپایهٔ آرای جالینوس، و داروگیاه‌شناسی‌اش را بر اساس نوشته‌های دیوسکوریدس (داروگیاه‌شناس نامدار یونانی در قرن نخست میلادی) توضیح داده‌است.

این کتاب عظیم بیش از یک‌میلیون کلمه دارد و شامل پنج بخش (کتاب) است که هریک به چند «فن»، «تعلیم»، «جمله» و «فصل» تقسیم می‌شود. پنج بخش کتاب عبارت است از: کلیات طب، ادویهٔ مفرده، امراض مخصوص اعضاء، امراض عمومی بدن، و ادویهٔ مرکبه.
بوعلی در کتابِ یادشده سعی بلیغی در تعریف الفاظ طبی به‌گونه‌ای منطقی کرده و در تقسیم موضوعات و شرح مطالب نیز از روشی منطقی پیروی کرده‌است. قانون را باید ترکیبی علمی از تجارب بالینیِ بوعلی، آثار و تعالیم جالینوس و بقراط و ارسطو و نوشته‌های پزشکان ایرانی و مسلمان پیش از خود، چون رازی، ابن ربن طبری و ابوسهل مسیحی دانست.

بوعلی سینا در قانون به نکات خاصی اشاره می‌کند که پیش و حتی پس از آن دوره، به آن‌ها توجه چندانی نمی‌شده‌است.

بوعلی به طب نظری و عملی نظر داشته‌است. بوعلی در شرح داروهای مفرد و قراباذین، نخست ماهیتشان را ذکر می‌کند و بعد نوع عالی و دانیِ آن را شرح می‌دهد. اکثر داروهای ذکرشده از داروهای گیاهی یا حیوانی است. او از مواد معدنی و ترکیبات شیمیایی نیز در داروسازی استفاده می‌کرده‌است؛ ازجمله طلا، سرب، نقره، سفیداب، گوگرد، ‍‍زرنیخ، لاجورد، و زنگار.

ابن سینا، ضمن توصیف کارکرد این مواد، اطلاعات جالبی نیز دربارهٔ شیمی غیرآلی بیان کرده‌است. در کتاب اولِ قانون، برخی اطلاعات دربارهٔ طرز آزمایش مواد دقیقاً آمده‌است؛ ازجمله شرح تصفیهٔ آب هنگام مسافرت.پ

برگرفته شده از ویکی پدیا : قانون در طب